Moederschip

Over het moederschap in rustig kabbelende golven en in woelige waters

Stop met opvoeden! Het einde van de opvoeding

Dit is de titel van een boek van Jan Geurtz. Een man die vooral gekend is voor zijn boeken over verslaving en over de liefde, maar hij liet ook eens zijn licht schijnen op de hedendaagse opvoeding. En dat was bijzonder boeiend, want hij maakt komaf met elke opvoedingstheorie door te opperen dat we allemaal nu echt wel eens moeten stoppen met opvoeden. Oef, na al dat gepieker en zorgen maken is er een goeroe die al in 2004 voorspeld had wat we vooral niet moeten doen.

Opvoeden is frustrerend

Jan stelt dat ouders alleen maar geïrriteerd raken als een opvoedingshandeling geen effect heeft. Van waaruit komt die frustratie over opvoeden dan? Volgens hem omdat opvoeding dient voor een later belang, en dat is voor het kind onzichtbaar. Je wil als ouder kinderen opvoeden tot volwassen mensen, alleen hebben zij daar echt geen boodschap aan. Waarom zou je netjes leren eten “voor later”, als dat nu op dit moment zoveel plezier geeft?

Bovendien voelt een kind zich afgewezen wanneer het gecorrigeerd wordt, want het internaliseert op die manier een negatieve boodschap (ik ben dom/onhandig/vuil…) Dat straffen en belonen (en vooral het niet doen ervan) tegenwoordig een hot topic is, weten we allemaal. Denk maar aan bepaalde stromingen zoals bvb. het onvoorwaardelijk opvoeden. Ook Jan schrijft dat belonen door complimenten te geven zelfs demotiverend kan werken. “Mijn ouders vinden altijd alles goed wat ik doe, dus ik hoef eigenlijk mijn best niet te doen.” Van straffen worden kinderen onzeker, en van belonen afhankelijk, is zijn stelling.

Schuldgevoel

We zijn als ouder bang dat als we onze kinderen niet opvoeden, ze later ongelukkig zullen zijn. En dat wij ons dan schuldig zullen voelen. Iedere ouder wil zichzelf graag als goede ouder zien. En als het kind het goed doet, wordt dat door de ouder als een persoonlijk succes gezien. (Hij slaapt al door op 2 weken, dat komt doordat we zelf heel rustig zijn en elke avond flink hetzelfde ritueel invoeren!)

Weg die met opvoedingsmodellen dus! Ouders denken vaak: “JA, dat wordt mijn opvoedingstheorie! Zo wil ik nu eens met mijn kinderen omgaan.” Daarna gaan ze dit toepassen en blijkt het voor hun eigen kind niet te werken. Of hun eigen opvoedingsgeschiedenis speelt hen parten omdat deze teveel vloekt met de nieuwe theorie. Omgaan met kinderen vanuit een ideaalbeeld, leidt alleen maar tot frustratie.

Wat dan wel?

Loslaten en vooral niet consequent zijn

Allereerst is elk kind en elk gezin anders en moet je soms gewoon de situatie erkennen zoals die is. Daarnaast is het belangrijk om te kijken naar wie jouw kind is, en niet naar wie je zou willen dat hij is. Heb er vertrouwen in dat je kind zich goed ontwikkelt. Loslaten, loslaten, loslaten dus. Vooral die zogenaamde principes. Jan heeft een hekel aan het woord “consequent”. (Tiens, zo ken ik er nog eentje). Consequent zijn is angst hebben voor controleverlies, soms moet je gewoon kunnen afwijken van jouw principes. Als je vertrouwen hebt in jezelf en je opvoeding, hoef je niet consequent te zijn. Teveel regels hebben alleen als gevolg dat ze kunnen overtreden worden. Hij geeft een maatschappelijk voorbeeld: mensen rijden niet door rood, dat is een vastgestelde regel. Maar wat als het verkeerslicht hapert? Dan ga je daar toch ook geen hele dag staan?

Ook onderling dien je niet consequent te zijn als ouders: van mening verschillen is niet slecht, ouders zijn geen robots. Ze moeten dus ook niet altijd het goede voorbeeld geven. Integendeel: een kind kan op die manier veel leren over hoe iets niet moet.

Zeg vaker ja in plaats van neen

Vraag je af: “kan dit kwaad” of “waarom ook niet”? Ouders lijken altijd beter te weten wat goed is voor het kind, zo worden die onzeker. En willen we niet allemaal kinderen met zelfvertrouwen?

Conclusie

Kom uit die opvoedingskramp en ga meer genieten van je kind, is zijn besluit. Kinderen moeten geen normen en waarden leren. Waarden hebben ze al van nature (liefde, vertrouwen…) en normen blokkeren deze waarden net doordat het gedragsregels zijn. Goed voor je kinderen zorgen, en de omstandigheden scheppen waarin ze kunnen ontplooien. Dan komt de rest vanzelf.

Over het algemeen ben ik mee in zijn betoog. Ik heb wel moeite met deze laatste uitspraak. Een kind ontwikkelt toch niet vanzelf een moreel kompas om te weten wat goed en slecht is?

Wat denken jullie, zou het zo makkelijk zijn?




2 Antwoorden op “Stop met opvoeden! Het einde van de opvoeding”

  • ik denk niet na bij de opvoeding. Echt niet.

    Ik doe maar.
    Kinderen zijn met dingen aan het gooien in de living en ik zie objecten vliegen richting tv of glazen en ik zal me boos maken en herhalen dat we niets gooien binnen in huis. Afhankelijk van mijn humeur, vermoeidheid en de reactie van de kinderen kunnen er eventueel op straf gaan of niet.
    Ik hoor ze spotten met een ander kind en ik zal me neerzetten en een heel gesprek aangaan om empathie en begrip en respect voor de ander te proberen uitlokken

    Ik heb al geroepen, gestraft, aan een arm meegetrokken, in een hoek gezet, geknuffeld, gepraat, uitgelegd, geknuffeld, genegeerd, me verontschuldigd, fouten toegegeven, resultaten geprezen, acties en attitudes geprezen, dingen toegelaten die de week ervoor verboden waren, … zoals het in me opkomt en zoals het lijkt te horen op een bepaald moment. Maar echt, daar zit geen strategie achter en ik volg geen opvoedingstheorieën. Zo’n boeken lezen doen me vast gewoon aan mezelf twijfelen. Ik ben geen perfecte moeder, maar met zo’n boek zal ik dat ook niet worden.

    een moreel kompas leren ze niet zelf…tja onrechtvaardigheidsgevoel kennen ze vrij snel. Dus ik probeer daar dan empathische gesprekken van te maken “hoe voel jij je indien…” “wel nu voelt x of y zich zo…”. maar ik heb ook gedragsregels wel. Beleefdheidsregels. “Ik zou willen dat je me aankijkt als ik binnenkom en goeiedag zeg”. “Als je iets wil krijgen, moet de vraag gevolgd worden door aub” “als je een geschenk krijgt dat je niet zo leuk krijgt, zeg je toch dank je wel want de andere persoon heeft moeite voor jou gedaan met alle beste bedoelingen, maar het is toch ook ok om iets geen leuk kado te vinden.” Zijn dat normen en gedragsregels?? Wat zijn dat in feite?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *