Moederschip

Over het moederschap in rustig kabbelende golven en in woelige waters

Hoogsensitief, ikke?

Op woensdag 3 juni 2020 bekeek ik via Mama Baas een webinar die mijn zelfbeeld stevig zou veranderen. De spreker was Bieke Geenen en het onderwerp ‘Hoogsensitiviteit in het ouderschap’. Alles wat ze zei, was woord voor woord herkenbaar. Na het webinar bleef ik achter met het gevoel dat ik hier nog veel meer over moest te weten komen. Ik besloot dus haar boek te lezen, ook al was ik wat sceptisch want was hoogsensitiviteit niet weer zo’n nieuw hypewoord?

Neen, zo blijkt. Hoogsensitiviteit is (net zoals introversie) een persoonlijkheidskenmerk en geen stoornis. Dat maakt ook dat het geen “diagnose” is die je kan krijgen. Het is wel een vrij nieuwe benaming, want hoewel 15% van de mensen hoogsensitief is, zou men vroeger gewoon gezegd hebben dat het een “gevoelig” iemand is (zoals kinderen met ADHD “druk” waren).

Ik was trouwens niet de enige pas die laat ontdekte dat ze kenmerken heeft van hoogsensitiviteit, want ook de schrijfster zelf kwam hier pas achter toen ze al kinderen had. Je leert jezelf pas echt kennen doordat je kinderen je een spiegel voorhouden, dat is bij deze nog maar eens aangetoond.

Ik ga hier natuurlijk niet het hele boek samenvatten, het is gewoon véél te interessant om enkel maar een beknopte samenvatting te lezen, maar ik wil er voor deze blogpost wel wat dingen uithalen die mij naar adem deden happen omwille van de herkenbaarheid. Toen ik het boek aan het lezen was, moest ik regelmatig naar De Man lopen om een stukje voor te lezen. Zelfs hij moest toegeven dat dat boek door mij kon geschreven zijn 🙂 Ook dingen die ik niet meteen linkte aan hoogsensitiviteit kregen nu plots een plaats.

Bieke omschrijft hoogsensitiviteit in het ouderschap aan de hand van negen triggers. Negen dingen die voor een hoogsensitief persoon (HSP) als een rode lap op een stier werken:

1. Overprikkeling

Bepaalde prikkels komen veel harder binnen bij HSP’ers. Dit was voor mij herkenbaar op zowat alle zintuiglijke vlakken:

Horen

  • Ik ben heel gevoelig voor omgevingsgeluid. Als ik een sponsordeal zou hebben met een merk dat noisecancelling koptelefoons produceert, dan was ik al rijk geweest 😉
  • Ik schrik snel van plotse geluiden.
  • Om goed in slaap te vallen heb ik graag achtergrondgeluid zoals een ventilator.
  • Stilte is voor mij het hoogste goed. Er staat nooit een radio aan hier in huis.

Zien

  • Al van kleinsaf kan ik er niet tegen om naar het nieuws te kijken (zie ook trigger onrechtvaardigheid). Ik haat van die ‘funny home videos’ waar iedereen zich krom mee lacht.
  • Van fel licht word ik ambetant, ik krijg er ook meteen hoofdpijn van.

Voelen

  • Ik kan geen etiketjes in mijn kleren verdragen. Ook kriebelende stoffen zal ik nooit kopen.
  • Over kriebelen gesproken: ik kan absoluut niet tegen kietelen en kan echt woest worden als het gebeurt.
  • Ik voel graag aan voorwerpen: stoffen, boeken, voeding, kleren…

Ruiken

  • Ik word heel snel misselijk van geuren (mensen met parfum op, benzinegeur, etensgeuren…)
  • Ik koppel geuren aan emoties.

Proeven

  • Pikant eten kan ik niet verdragen.
  • Verschillende texturen door elkaar zijn de hel (bvb. een ijscoupe met fruit… wie bedenkt zoiets??)

Overprikkeling komt op verschillende manieren tot uiting: de ene persoon is rusteloos en beweeglijk (dat herken ik heel hard bij De Zoon, die kan na een lange schooldag geen 2 minuten blijven zitten aan tafel), terwijl de andere zich net helemaal wil afsluiten in zijn eigen cocon (daar zie ik dan weer De Dochter en mezelf in. Geef ons stilte, Netflix of een boek en we zijn gelukkig).

Hoogsensitieve mensen zijn vaak hangry. Oeps, schuldig. Ze hebben ook veel slaap nodig, meer dan de gemiddelde mens. Nog zoiets waar ik al mijn hele leven last van heb.

Zo, en dit was dus nog maar trigger nummer 1 😀 Na dit hoofdstuk heb ik het boek even moeten wegleggen, maar een paar dagen later was ik toch nieuwsgierig naar het vervolg.

2. Conflict

HSP’ers willen graag verbonden blijven met hun omgeving en hebben een hekel aan conflict. Ik krop vaak dingen op en kan dan mijn geduld heel snel verliezen en ‘uit het niets’ uitbarsten. Althans, zo lijkt dat dan voor de buitenwereld. In werkelijkheid heb ik in mijn hoofd al vanalles gezegd dus voor mij komt dat niet zo plots. Daar heb ik als moeder echt nog werk aan!

3. Afscheid

Net zoals bij conflict, komt ook bij afscheid de verbinding onder druk te staan. Dit is een trigger waar ik mezelf dan weer totaal niet in herkende. Ik kan heel makkelijk afscheid nemen van mensen of dingen. Sterker nog: ik kan juist NIET goed om met het gevoel om onmisbaar te zijn, nodig te zijn. Die eerste maanden dat ik moeder was en borstvoeding gaf, vond ik bvb. enorm verstikkend, terwijl andere moeders daar juist van genieten.

4. Stress

HSP’ers zijn meer dan gemiddeld faalangstig en perfectionistisch. Als kind was ik dat wel, maar nu niet meer (dacht ik). In het boek wordt beschreven dat velen angst hebben om ergens te laat te komen. En ja hoor, ik ben standaard overal een kwartier te vroeg. Dit zou voortkomen uit schrik om anderen teleur te stellen en respectloos over te komen en is zo ook weer te linken aan een vorm van faalangst.

De angst om dingen te vergeten, wordt hieraan ook gelinkt. Ik stuur soms mails van mijn privé naar mijn werkmail als ik iets niet mag vergeten (of omgekeerd). En ‘s nachts ligt er een notitieboekje en balpen naast mijn bed, want dat gepieker stopt nooit.

Ik dacht niet dat ik perfectionistisch was (je zou ons huis moeten zien!), maar graag dingen geregeld hebben en overdreven voorbereid zijn, is wel helemaal ik. Ik maak in december al mijn zomerplanning voor negen weken op, las een stuk of 30 (echt, eentje voor elke week dat ik thuis zat) zwangerschapsboeken en had in week 25 al mijn koffertje voor het ziekenhuis klaar staan (waarop het universum me besloot te straffen door de maximale termijn over tijd te gaan). Deze trigger schatte ik dus compleet verkeerd in en dat was best wel confronterend.

5. Kritiek

Als je hoogsensitief bent, heb je meer dan anderen nood aan bevestiging. Je twijfelt vaak en bent heel kritisch voor jezelf. Ik denk dat dit heel sterk gelinkt is aan het perfectionisme van trigger 4. Hierin herken ik mezelf ook, en dit is een trekje dat De Dochter helaas aan het overnemen is. Het constante gepieker en niet goed genoeg zijn, het is iets waar we beiden nog werk aan hebben.

6. Onbegrip

Niet begrepen worden is voor veel mensen moeilijk, maar bij HSP’ers is dit extra zwaar, vooral op vlak van gevoelens. Ze weten soms geen blijf met al die emoties en krijgen vaak te horen dat ze overdrijven. Dit had ik als kind heel hard, maar ergens in de puberteit is dat plots afgezwakt. Al kan het in bepaalde fasen toch weer opflakkeren, je bent een dramaqueen of je bent het niet 😉 De Dochter zit nog volop in deze fase, en ik hoop dat het geen blijvende karaktertrek is, want ik kan hier maar moeilijk mee omgaan. Als we haar wijzen op iets dat ze verkeerd begrepen heeft, wordt ze woest en vliegen de “stomme mama’s” mij rond de oren. Ook als we haar letterlijk niet begrijpen (niet goed gehoord) kan ze helemaal doordraaien.

7. Onrechtvaardigheid

Hoogsensitieve mensen kunnen niet tegen onrechtvaardigheid, dat kan van iets kleins tot iets gigantisch gaan. Ik heb me ervoor leren afsluiten. Als je kind onrechtvaardigheid ervaart, wordt er in dit boek een heel mooie techniek geschetst om daarmee om te gaan, nl. de papegaaitechniek. Je laat je kind razen, en herhaalt zijn laatste woorden. Klinkt te simpel maar het werkt dus echt! Al zou ik dat in een volwassen gesprek nu niet meteen proberen 😉

8. Oppervlakkigheid

Omdat hoogsensitieven graag diepgaande relaties aangaan, hebben ze een hekel aan oppervlakkigheden zoals smalltalk. Ze hebben het gevoel weinig verbinding te kunnen maken als gesprekken aan de oppervlakte blijven. Voor mijn werk moet ik dagelijks smalltalk-gesprekjes doen en daar heb ik nu eigenlijk totaal geen last van.

Hoogsensitieve kinderen zijn vaker geïnteresseerd in onderwerpen die je niet meteen bij hun leeftijd zou plaatsen, zoals wetenschap of techniek. De Zoon is bvb. enorm gefascineerd door de planeten, maar om dat nu meteen te linken aan hoogsensitiviteit? Daar ben ik nog niet uit bij hem.

Hoogsensitieve ouders zullen ook altijd dingen willen benoemen en verklaren naar hun kinderen toe, vooral op vlak van emoties. Ze zullen altijd eerlijk op een “waarom?”-vraag van hun kind antwoorden en samen filmpjes of foto’s opzoeken ter verduidelijking. (Check!)

9. Dominantie

Een laatste zeer gevoelig puntje bij HSP’ers is dominantie. Grenzen, regels, autoriteit… als je een HSP’er écht kwaad wil krijgen, laat je een persoon in uniform wetten invoeren zonder enige uitleg.

Ook op dit puntje scoort De Dochter weer heel hoog. Ze wil niet dat wij dingen gaan bepalen voor haar, maar uiteraard zijn wij de ouders dus we proberen binnen onze grenzen keuzes te geven aan haar. Zo maken we bvb. eetkaartjes voor wanneer ze koek, snoep of fruit mag, weet ze dat ze één keer per dag een halfuur op de tablet mag spelen maar zij bepaalt wanneer… enz. Ook dit is een hele zoektocht geweest, iets dat ik nooit zou ingeschat hebben voordat ik moeder werd. Ah nee, want ouders zijn consequent en geven hun kind een vaste structuur en regels 😉

Als het lezen van deze blogpost voor jou even confronterend was als het boek voor mij, dan zou ik het zeker aanraden om helemaal te lezen. Zelfkennis is het begin van alle wijsheid!

7 Antwoorden op “Hoogsensitief, ikke?”

  • Een hooggevoelige introvert hier.
    Inderdaad geen diagnose, wel persoonlijkheidskenmerken.
    En niet elke introvert is hetzelfde, zoals je zegt. Waar ik enorm veel last van heb, is dat ik anderen “aanvoel”. Hun gemoedstoestand, hoe ze zich voelen. Ik kan heel snel voelen dat iemand ziek is bijvoorbeeld. Of humeurig. Of boos. Het zijn vooral de negatieve dingen die ik voel, en dat zuigt echt de energie uit me. Ik vind dat enorm, enorm lastig en ik weet nog altijd niet hoe ik dat kan oplossen, want ik zou het erg graag oplossen.
    Mijn kinderen zijn ook hooggevoelig, van mijn zoon wist ik dat al heel snel, bij mijn dochter was het toch meer een verrassing (voor haar ook, denk ik). Moeilijk, zo’n stel hooggevoeligaards bij elkaar. Was er iets met mij waar ik niet over wilde praten, wat ik voor mezelf wilde houden. Kwam mijn zoon na een tijdje bij mij, beetje knuffelen en dan vragen: “mama, scheelt er iets?”. Knap van de jongen, zeker, maar ook… zucht. 🙂
    Ik schreef een paar jaar geleden een stukje over introvert ouderschap, en eigenlijk loopt dit allemaal zo’n beetje in elkaar over, vind ik.
    https://www.zonderdank.be/saturnein/2017/10/02/introvert-ouderschap/
    (ik ben ouder dan jij, heb volwassen kinderen en 2 kleinkindjes, waaronder eentje dat al zeker hooggevoelig is)

    • Oh dat stukje van jou ga ik zeker lezen! Altijd fijn om ervaringen te horen van iemand die al verder in dat proces staat 🙂

  • ‘Hoogsensitieve mensen zijn vaak hangry’ – hehe herkenbaar! Sowieso bijna alles want ik ben ook een HSP’er 🙂 Heb ook veel slaap nodig, schrik snel, kan geen ‘harde’ geuren verdragen. Familiefeesten, altijd gezellig maar na een minuut of tien wordt dat vaak horror voor mij omdat iedereen door elkaar praat en ik dan letterlijk het gevoel heb alsof er een botsbal in mijn hoofd aan’t rond botsen is. De angst om dingen te vergeten is ook heel aanwezig. Ik kan daar mijn slaap om laten en stuur ook mails naar mezelf ter herinnering. Ik kijk ook niet naar het nieuws en ik vind van die ‘grappige’ filmpjes waarin mensen zich pijn doen allesbehalve tof. Ik moet dat boek ook maar eens lezen denk ik voor als onze kleine hier straks rondloopt :p

  • (Even een blogleesachterstand inhalen :-))
    Voor mij was het boek ook enorm herkenbaar, al weet ik wel al een tijd dat ik hoogsensitief ben. Toch vond ik het echt een openbaring om te lezen, omdat het gaat om ‘de ouder’ en niet om ‘het opvoeden van…’. De laatste tijd, nu J. weer naar school gaat, merk ik steeds vaker HSP trekjes bij haar op, al wil ik het niet in een vakje duwen. Ik probeer nu vanuit mijn ervaring om te gaan het haar emoties, en mild en zacht voor haar te zijn. Want ik heb vroeger héél vaak mogen horen dat ik me toch niet zo aan moest stellen, of dat ik sterk moest zijn, of dat ik me niet mocht laten doen…

  • […] Hoogsensitiviteit, ik ben er nog lang niet over uitgepraat. Meer en meer begin ik bepaalde kenmerken van deze karaktereigenschap ook bij mijn kinderen terug te zien. Toch was er altijd nog iets dat nog niet helemaal leek te kloppen. In mijn ogen zijn hoogsensitieve personen niet alleen gevoelig maar toch vaak ook introvert en meer op de achtergrond. Het gevoelige kantje is bij zowel De Zoon als De Dochter aanwezig, maar het introverte heeft enkel De Dochter. Want De Zoon, dat is een extraverte wervelwind. Dus mijn speurtocht ging verder en zo ontdekte ik het boek ‘Vurig sensitief opvoeden’ van Nessie De Zitter, waarin zij schrijft over gevoelige kinderen die tegelijk ook een sterke wil hebben. Nessie onderscheidt 15 zeer specifieke kenmerken van vurig sensitieve kinderen. Als je er 10 kan afstrepen, is de kans groot dat je kind zo in elkaar zit. Wij konden 14 vinkjebs zetten… (Lees vooral haar boek als je meer wil weten over deze criteria, want dat brengt mij hier iets te ver.) […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

error: Inhoud geblokkeerd